Proces budowlany na terenie WPN
Zgodnie z obowiązującymi systemem planistycznym ujętym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w Polsce obowiązują akty prawne w oparciu o które możliwa jest realizacja zabudowy – oczywiście jeżeli spełnia ona również szereg przepisów odrębnych, w tym zapisy ustawy o ochronie przyrody, ale o tym w dalszej części.
W systemie krajowym odnajdziemy kilka dróg, które finalnie doprowadzą nas do realizacji obiektu budowlanego lub do informacji o braku takiej możliwości.
W systemie krajowym odnajdziemy kilka dróg, które finalnie doprowadzą nas do realizacji obiektu budowlanego lub do informacji o braku takiej możliwości.
Decyzja o warunkach zabudowy jest pierwszą oraz do tej pory najpopularniejszą formą uzyskania zgody na realizację inwestycji. Wydawana jest przez wójta lub burmistrza lub prezydenta miasta na konkretną inwestycję, w przypadku gdy na danym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Do tej pory dokument wydawany był uznaniowo, z dość szerokim polem analizy przestrzennej, natomiast zmieni się to po wejściu w życie planów ogólnych gmin i tu należy pamiętać, że wydawana będzie ona tylko w obszarach uzupełnienia zabudowy (tzw. OUZ). Po otrzymaniu pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, można starać się o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub dokonać zgłoszenia (w zależności od rodzaju inwestycji – zgodnie z ustawą prawo budowlane). Oczywiście jest to jedynie skrót całości procedury, na który składa się szereg czynności i analiz, które musi wykonać organ.
Prawo budowlane zawiera listę obiektów, które nie wymagają decyzji o warunkach zabudowy, a jedynie zgłoszenia, oraz takie które można realizować bez żadnych procedur uzgodnieniowych. Jednak na terenie parku i otuliny obiekty na zgłoszenie oraz obiekty nie wymagające zgłoszenia również wymagają wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Prawo budowlane zawiera listę obiektów, które nie wymagają decyzji o warunkach zabudowy, a jedynie zgłoszenia, oraz takie które można realizować bez żadnych procedur uzgodnieniowych. Jednak na terenie parku i otuliny obiekty na zgłoszenie oraz obiekty nie wymagające zgłoszenia również wymagają wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Drugim dokumentem, przyjmującym zazwyczaj formę obszerniejszego przestrzennie, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zawiera on szczegółowe wskaźniki planistyczne warunkujące szeroko pojęty ład przestrzenny, ale przede wszystkim z góry determinuje przeznaczenie terenu. To, czy nasza działka objęta jest takim planem, można sprawdzić na gminnych portalach mapowych, wśród wykazu uchwał lub bezpośrednio w urzędzie gminy/miasta. Dokument ten także sporządza wójt/burmistrz/prezydent, a przyjmuje go rada gminy/miasta w formie uchwały. Jeżeli nasza działka objęta jest takim planem, a przeznaczenie zezwala na jej zabudowę, to możemy wystąpić o decyzję o pozwoleniu na budowę lub dokonać zgłoszenia opierając się o ustalenia planu miejscowego. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego mogą także zakazywać zabudowy lub ją ograniczać – zgodnie z polityką przestrzenną gminy, bądź innymi uwarunkowaniami (np. zagrożeniem powodziowym).
Ostatnim dokumentem, który ma realny wpływ na zabudowę indywidualną, jest plan ogólny gminy (lub miasta), który zastępuje jeszcze niedawno obowiązujące studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Warto zauważyć, że zyskał on rangę prawa miejscowego, co czyni go dokumentem wpływającym bezpośrednio na możliwości budowlane. Nie wszystkie miasta i gminy mają plany ogólne. Na terenie WPN wójtowie są na etapie sporządzania tych dokumentów. W planie ogólnym może być wyznaczonych 12 stref planistycznych. Każda z tych stref zawiera katalog inwestycji możliwych do realizacji. Warto pamiętać, że samo położenie naszej działki w strefie dopuszczającej zabudowę nie gwarantuje nam automatycznie możliwości zabudowy – należy skontrolować czy obowiązuje tu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub czy działka objęta jest obszarem uzupełnienia zabudowy (OUZ). Jeżeli nie – musimy zwrócić się do gminy z wnioskiem o sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub włączenie działki do OUZ. Procedury te nie mogą się odbyć bez udziału parku narodowego (w granicach parku i jego otuliny).
Parki narodowe ustawowo uczestniczą w procesie tworzenia wcześniej wspomnianych dokumentów planistycznych, jako jeden z kilku organów uzgadniających – w części dotyczącej samego parku oraz jego otuliny.
Na terenie parków narodowych dodatkowo obowiązują przepisy ustawy o ochronie przyrody. Przez lata przepisy te oraz ich interpretacje ulegały zmianie, wpływając na mniej lub bardziej restrykcyjne podejście do zagadnień budowlanych. Kluczowy jest artykuł 15 ustawy, który zawiera listę zakazów obowiązujących w parku narodowym oraz jakie wyjątki mogą zostać zastosowane w konkretnych przypadkach. Zgodnie z ustępem 1 punktem 1 tego artykułu, w parkach narodowych zabrania się budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego.
W obecnym stanie prawnym na terenie parków narodowych wymagana jest zgoda Ministra Klimatu i Środowiska na odstępstwa od zakazów zawartych w artykule 15. Minister bada, czy zachodzą przesłanki do wydania takiej zgody. W świetle aktualnych wykładni prawnych możliwości uzyskania zgody na odstępstwo od zakazu budowy lub przebudowy obiektów budowlanych są bardzo ograniczone. Musimy mieć świadomość, że ustawodawca i sądy administracyjne kierowały się w tym przypadku względami ochrony przyrody i krajobrazu przed presją inwestycyjną, która jest postrzegana jako jedno z największych zagrożeń w parkach narodowych.
Jeżeli interesuje Ciebie precyzyjne wyjaśnienie aktualnej sytuacji prawnej w kwestii budownictwa na terenie parku – zajrzyj poniżej.
Na terenie parków narodowych dodatkowo obowiązują przepisy ustawy o ochronie przyrody. Przez lata przepisy te oraz ich interpretacje ulegały zmianie, wpływając na mniej lub bardziej restrykcyjne podejście do zagadnień budowlanych. Kluczowy jest artykuł 15 ustawy, który zawiera listę zakazów obowiązujących w parku narodowym oraz jakie wyjątki mogą zostać zastosowane w konkretnych przypadkach. Zgodnie z ustępem 1 punktem 1 tego artykułu, w parkach narodowych zabrania się budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego.
W obecnym stanie prawnym na terenie parków narodowych wymagana jest zgoda Ministra Klimatu i Środowiska na odstępstwa od zakazów zawartych w artykule 15. Minister bada, czy zachodzą przesłanki do wydania takiej zgody. W świetle aktualnych wykładni prawnych możliwości uzyskania zgody na odstępstwo od zakazu budowy lub przebudowy obiektów budowlanych są bardzo ograniczone. Musimy mieć świadomość, że ustawodawca i sądy administracyjne kierowały się w tym przypadku względami ochrony przyrody i krajobrazu przed presją inwestycyjną, która jest postrzegana jako jedno z największych zagrożeń w parkach narodowych.
Jeżeli interesuje Ciebie precyzyjne wyjaśnienie aktualnej sytuacji prawnej w kwestii budownictwa na terenie parku – zajrzyj poniżej.
Prawne uwarunkowania budownictwa na terenie parku narodowego
Pytania i odpowiedzi
Przedstawiamy przykładowe dylematy, z którymi możemy się mierzyć przy planowaniu inwestycji budowlanej na terenie parku i jego otuliny.
Odstępstwo jest jednym z załączników do pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych – odpowiedni wydział architektury i budownictwa zażąda tego dokumentu jeżeli inwestycja będzie znajdowała się na terenie parku narodowego.
Ustawa o ochronie przyrody wymaga aby każda inwestycja na terenie parku była z nią zgodna lub w razie potrzeby uzyskała odstępstwa. Nie rozróżnia czy jest to teren planu miejscowego czy też decyzja o warunkach zabudowy.
Niestety nie. W przypadku większości inwestycji z katalogu prawa budowlanego należy uzyskać decyzję o warunkach zabudowy – oczywiście przed rozpoczęciem inwestycji.
Warunkowo tak – po spełnieniu wymogu zawartego w artykule 15 ustawy o ochronie przyrody (gospodarcze wykorzystanie terenu) oraz pozostałych warunków, w tym zawartych w ewentualnej decyzji o warunkach zabudowy czy miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Nie ma takiego obowiązku. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy bądź pozwolenie na budowę uzgadnia powyższe z parkiem lub odpowiednio informuje Inwestora o konieczności uzyskania odstępstwa i dołączenia go do wniosku o pozwolenie na budowę.
Nie. Dyrektor uzgadnia (lub odmawia uzgodnienia) każdą decyzję o warunkach zabudowy. Uzgodnienie lub nieuzgodnienie jest wiążące.
Nie. Budowa bez wymaganych uzgodnień jest samowolą budowlaną i podlega sankcjom – w tym nakazowi rozbiórki lub doprowadzeniu inwestycji do zgodności z prawem.
W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego potrzebne jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy od wójta lub burmistrza lub prezydenta miasta. Jeżeli decyzja o warunkach zabudowy będzie pozytywna, to kolejnym etapem będzie złożenie wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, bądź dokonanie zgłoszenia – u starosty lub prezydenta miasta.
Takie grunty nie podlegają zabudowie. Ich przeznaczenie można zmienić jedynie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wyłączenia gruntów z produkcji leśnej mogą wiązać się z opłatami.
Nie. W celu ochrony zbiorników wód powierzchniowych obowiązuje zasada 100-metrowej strefy ochronnej wyłączonej z nowej zabudowy. Należy także mieć na uwadze, że zgodnie z orzecznictwem „domki holenderskie” są obiektami budowlanymi (tymczasowymi lub lokowanymi na stałe). W podobny sposób sądy określiły lokalizację przyczep pełniących funkcje gospodarcze lub turystyczne. W tym przypadku nie ma znaczenia, że obiekty te nie są trwale związane z gruntem. Wiąże się z tym oczywiście wymagana przepisami procedura administracyjna.
Budowa pomostu, jego rozbudowa lub modernizacja jest możliwa po uzyskaniu zgody ministra właściwego ds. środowiska na odstępstwa od zakazów obowiązujących na terenie parku narodowego. Minister podczas rozpatrywania sprawy prosi dyrektora parku o opinię. Dyrektor w swojej opinii bierze pod uwagę następujące warunki:
Kolejnym krokiem jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy w urzędzie gminy (jeżeli na terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza realizację pomostu, to nie musimy występować o ten dokument).
Następnym etapem jest uzyskanie zgody wodnoprawnej od właściwego miejscowo organu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów. Powyżej tych parametrów konieczne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. W obu przypadkach konieczne też będzie zawarcie z Wodami Polskimi umowy użytkowania i uiszczanie opłat, których wysokość będzie zależna od powierzchni pomostu.
Analogicznie, w zależności od parametrów projektowanego pomostu, należy dokonać zgłoszenia lub wystąpić z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę do Wojewody Podlaskiego. Jeżeli pomost ma do 25 m długości i 2,5 m wysokości (liczonej od korony pomostu do dna akwenu), to wystarczy zgłoszenie. Przy długości powyżej 25 m konieczne będzie uzyskanie pozwolenia na budowę.
Pomosty pływające czy wiszące również wymagają uzyskania odpowiednich zgód wodnoprawnych i budowlanych.
- planowany pomost powinien znajdować się przy działce z istniejącymi legalnymi zabudowaniami,
- w miejscu przyszłego pomostu nie ma konieczności usuwania roślinności jeziornej,
- nie stwierdzono innych zagrożeń dla przyrody parku.
Kolejnym krokiem jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy w urzędzie gminy (jeżeli na terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza realizację pomostu, to nie musimy występować o ten dokument).
Następnym etapem jest uzyskanie zgody wodnoprawnej od właściwego miejscowo organu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów. Powyżej tych parametrów konieczne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. W obu przypadkach konieczne też będzie zawarcie z Wodami Polskimi umowy użytkowania i uiszczanie opłat, których wysokość będzie zależna od powierzchni pomostu.
Analogicznie, w zależności od parametrów projektowanego pomostu, należy dokonać zgłoszenia lub wystąpić z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę do Wojewody Podlaskiego. Jeżeli pomost ma do 25 m długości i 2,5 m wysokości (liczonej od korony pomostu do dna akwenu), to wystarczy zgłoszenie. Przy długości powyżej 25 m konieczne będzie uzyskanie pozwolenia na budowę.
Pomosty pływające czy wiszące również wymagają uzyskania odpowiednich zgód wodnoprawnych i budowlanych.
Nie. Samowolne wycinanie trzciny oraz zmiana linii brzegowej jest przestępstwem. Jedynie po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw środowiska działanie takie jest możliwe. Jeziora na terenie parku objęte są ochroną czynną, a co za tym idzie – ich ekosystemy są szczególnie chronione.